Ders 5 / 10
Ünsüzlerin farklı okunuşları
Osmanlıcada bir harf her zaman tek bir sese karşılık gelmez. Kef bazen g, tı bazen d, vav bazen o okunur. Bu derste en sık karşılaşılan çok sesli harfleri ve Türkçe kelimelerdeki kalın-ince ünsüz çiftlerini öğreneceksiniz.
Bu derste
- Birden çok okunuşu olan harfleri tanımak
- Kalın ve ince ünsüz çiftlerini bilmek
- Bilinmeyen bir kelimede okunuşu tahmin edebilmek
Birden fazla okunan harfler
| Harf | Okunuşlar | Örnekler |
|---|---|---|
| kef ك | k, g, ğ, n, y | كیم kim · كوز göz · دكل değil · بك bey |
| vav و | v, o, ö, u, ü, û | وار var · اون on · اوچ üç · قوش kuş · نور nûr |
| ye ی | y, ı, i, î, â | یول yol · قیز kız · ایكی iki · موسی Mûsâ |
| he ه | h, a, e | هوا hava · اوطه oda · دده dede |
| be ب | b, p | بابا baba · كتاب kitap |
| dal د | d, t | دده dede · محمد Mehmet |
| cim ج | c, ç | جان can · آغاج ağaç |
| tı ط | t, d | طاش taş · طاغ dağ |
| dad ض | z, d | رمضان ramazan · قاضی kadı |
| gayın غ | ğ, g | طاغ dağ · غریب garip |
Kelime sonundaki b, c, d sesleri bugünkü Türkçede çoğunlukla p, ç, t olarak söylenir ve yazılır. Osmanlı imlası ise kelimenin aslındaki harfi korur: كتاب kitâb > kitap, محمد Mehmed > Mehmet.
Kalın ve ince ünsüz çiftleri
Türkçe kelimelerde bazı sesler, kelimenin kalın ya da ince ünlülü olmasına göre farklı harflerle yazılma eğilimindedir. Bu ayrım, okurken hangi ünlünün söyleneceğini tahmin etmeye yardım eder.
| Ses | Kalın ünlülerle (a, ı, o, u) | İnce ünlülerle (e, i, ö, ü) |
|---|---|---|
| k | kaf ق — قیز kız | kef ك — كیم kim |
| g / ğ | gayın غ — طاغ dağ | kef / gef ك گ — گون gün |
| t | tı ط — طوز tuz | te ت — تپه tepe |
| s | sad ص — صو su | sin س — سوز söz |
Kendini dene
Bir seçeneğe tıklayın; doğru cevap ve kısa açıklama hemen görünür.
1.Bu kelime nasıl okunur?
طاغ
2.İnce ünlülü Türkçe kelimelerde k sesi genellikle hangi harfle yazılır?
3.Bu kelimedeki dad nasıl okunur?
قاضی