Osmanlıca Öğrenعثمانلیجه

Ders 2 / 10

Harflerin yazılışı ve bitişme kuralları

Osmanlı yazısında harfler kelime içindeki yerlerine göre şekil değiştirir ve çoğu birbirine bağlanır. Bu derste harflerin dört biçimini, hangi harflerin bitişmediğini ve noktaların neden bu kadar önemli olduğunu öğreneceksiniz.

Bu derste

  • Bir harfin tek, baş, orta ve son biçimlerini tanımak
  • Bitişmeyen harfleri ezbere bilmek
  • Aynı gövdeyi paylaşan harfleri noktalarından ayırt etmek

Alfabedeki harfler

Bu sitedeki alfabe dizisinde Arap alfabesinin 28 harfi, Farsçadan alınan dört harf (pe پ, çim چ, je ژ, gef گ), Türkçeye özgü nef ya da sağır kef ڭ ve lam ile elifin birleşiminden oluşan lamelif لا gösterilir. Gef ve nef'in ayrı harf sayılıp sayılmamasına göre kaynaklarda verilen harf sayısı değişebilir.

Dört biçim: tek, baş, orta, son

Bitişen bir harf, kelimede yalnız başına (tek), kelimenin başında, iki harf arasında (orta) ya da kelimenin sonunda bulunabilir. Her konumda biraz farklı görünür. Genel kural şudur: baş ve orta biçimler sol tarafa (sonraki harfe) uzanan bir bağ çizgisi taşır, son ve tek biçimler ise kuyruklarını tam olarak yazar.

Dört harfin konumlarına göre biçimleri (sağdan sola okuyun)
HarfTekBaşOrtaSon
beبب‍‍ب‍‍ب
ayınعع‍‍ع‍‍ع
heهه‍‍ه‍‍ه
kefكك‍‍ك‍‍ك

Bitişmeyen harfler

Yedi harf kendinden sonraki (solundaki) harfe hiçbir zaman bitişmez: elif ا, dal د, zel ذ, re ر, ze ز, je ژ ve vav و. Lamelif لا de elifle bittiği için sonraki harfe bitişmez. Bu harfler kendilerinden önceki harfe ise bağlanabilir.

Bu yüzden bir kelimenin içinde boşluklar görülebilir. Boşluk kelime bittiği anlamına gelmez: وار (var) kelimesinin üç harfi de birbirinden ayrı durur, çünkü vav ve elif sonraki harfe bağlanmaz.

Kelimeleri harflerine ayırma
KelimeHarfler (sağdan sola)Okunuş
كتابك + ت + ا + بkitap
قلمق + ل + مkalem
اوطها + و + ط + هoda
دنیاد + ن + ی + اdünya
وارو + ا + رvar

Noktalar: küçük ama belirleyici

Pek çok harf aynı gövdeyi paylaşır; onları birbirinden ayıran tek şey noktaların sayısı ve yeridir. Bir noktayı gözden kaçırmak kelimeyi bütünüyle değiştirebilir.

  • be ailesi: ب پ ت ث — baş ve orta biçimde nun ن ve ye ی de aynı dişi kullanır
  • cim ailesi: ج چ ح خ
  • dal / zel: د ذ · re / ze / je: ر ز ژ
  • sin / şın: س ش · sad / dad: ص ض · tı / zı: ط ظ
  • ayın / gayın: ع غ · fe / kaf: ف ق · kef / gef / nef: ك گ ڭ

Hemze

Hemze ء alfabede ayrı bir harf olarak sayılmayan, Arapçadaki kısa bir boğaz kesintisini gösteren işarettir. Osmanlıcada daha çok Arapça kelimelerde görülür ve çoğunlukla bir taşıyıcı harfin (elif, vav ya da dişin) üzerine yazılır: مسئله mesele, سؤال suâl (sual).

Kendini dene

Bir seçeneğe tıklayın; doğru cevap ve kısa açıklama hemen görünür.

  1. 1.Aşağıdaki harflerden hangisi kendinden sonraki harfe bitişmez?

  2. 2.Bu kelimenin harfleri neden ayrı ayrı duruyor?

    وار

  3. 3.Be, te ve se harflerini birbirinden ayıran nedir?